İnsanlık Mirası; Göbeklitepe

İnsanlık Mirası; Göbeklitepe

Göbeklitepe, yaklaşık 12 bin yıl öncesinin inanç merkezi, son zamanlarda yıldızı Dünya çapında parlayan bir arkeolojik hazine.

Şanlıurfa’nın yaklaşık 18 kilometre mesafede ve Tek Tek Dağları’nın üzerinde bulunan Göbeklitepe bulunduğu yer itibarıyla da, “Bereketli Hilal” olarak bilinen coğrafyanın en üst noktasında, Fırat ve Dicle nehirleri ile filizlenen Mezopotamya’nın bir parçası. Bereketli Hilal, tarihteki ilk kentlerin, bürokrasinin, yazının ve devletin ortaya çıktığı, başka bir deyişle uygarlığın başlangıç noktası. Büyük bir organizasyon ve hayal gücünün eseri olan Göbeklitepe bu büyüklükteki en eski anıt, ilklerin ötesinde, birçok anlamda tarihin sıfır noktasını oluşturuyor.

Göbeklitepe ören yerinde sürdürülen kazılar bugüne kadar hep beklenmedik keşiflere sahne oldu. İnsanın avcı toplayıcı olarak yaşamını sürdürdüğü bir dönemde, ileri düzeyde mimarlık gerektiren tapınaklar inşa etmesi tüm dünyada şaşkınlık yarattı. Bunun da ötesinde tarih öncesi insanın inanç dünyasını yansıtan, animist figürlerle zenginleştirilmiş tapınaklar Göbeklitepe’yi arkeoloji tarihinin en önemli keşiflerinden biri olmasını sağladı. Kuşkusuz bu etkileyiciliğinin yanı sıra, kazılarda tarih öncesi yaşama dair elde edilecek her türlü veri ve bilimsel sonuç insanlık tarihi açısından büyük önem taşıyor.

Yakın zamana kadar bu ölçüde anıtsal yapıların ancak yerleşik yaşamın ileri aşamalarında gerçekleşebileceği öngörülürken, Göbeklitepe bu görüşün doğru olmadığını; dönemin oldukça karmaşık bir toplumsal düzene ve teknolojiye sahip olduğunu ortaya koyuyor. Keşfedilmeyi bekleyen birçok şeyin daha olduğunu akla getiriyor… İngiltere’de bulunan “Stonehenge”den yaklaşık 7.000, “Mısır Piramitleri”nden ise yaklaşık 7.500 yıl eski olan Göbeklitepe Anadolu’nun uygarlık tarihindeki yerini göstermesi bakımından da ayrı bir öneme sahip.

Göbeklitepe’yi global bir ikon haline getirmek vizyonuyla, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı; Doğuş Grubu ile 20 yıllık bir iş birliğine imza attı. Doğuş Grubu, sadece ilk aşama için 15 milyon doları aşan Göbeklitepe yatırımı ile Neolitik Çağ’dan kalan bu önemli alanda yürütülecek araştırma ve koruma çalışmalarını destekleyecek.

Göbeklitepe ören yerinin öneminin tam olarak anlaşılabilmesine yardımcı olacak kazıları desteklemenin yanı sıra; ziyaretçiler için dünya standartlarında bir karşılama merkezinin inşasını da üstleniyor. Dünya çapında yürütülecek iletişim çalışmaları ile, Göbeklitepe’nin global bir ikona dönüşmesi ve her yıl milyonlarca turiste ev sahipliği yapması amaçlanıyor.